smartwaches-keen-2
Keen Health

Smartwatch: levensstijl of obsessie

geschreven door
Jelle Langeraap

Geschreven door

Jelle Langeraap - december 2020

4 minute read

Smartwatches. Je gebruikt ze om een gezondere levensstijl te creëren, maar ze hebben ook minder gewenste effecten. Hoe kan UX design smartwatches waardevoller maken voor de gebruiker?

 

Health tracking apparaten, zoals een smartwatch, kunnen helpen fitter te worden of om fit te blijven. Voorbeelden zijn de Fitbit Sense, Apple watch en Samsung Gear Fit. Elke nieuwe generatie heeft interessante snufjes en functionaliteiten aan boord om accurater en uitgebreider inzicht te geven over je gezondheidsstatus. Zo vind je steeds vaker stressreducerende functionaliteiten en slaapritme checks in de apparaten terug. Bijvoorbeeld de Relax en Mindfullness trainingen van Fitbit’s smartwatch. 

Er wordt veel gemeten en data verzameld. Meten is weten. Denk hierbij aan het monitoren van je hartslag, stappen, waterinname, verbrande calorieën, slaap etc. Met wat we weten wordt er geprobeerd gezond gedrag te stimuleren door bijvoorbeeld dag- en weekdoelen te stellen.

De voortgang op deze doelen kan worden bijgehouden middels de bijbehorende app, de smartwatch zelf of via mail. Na het behalen een doel word je geprezen en aangespoord om dit gedrag te blijven vertonen of zelfs te versterken middels het principe van positieve bekrachtiging

Hierdoor ontstaat een bewustzijn van je gedrag dat eerder mogelijk niet of onvolledig bekend was.

In de basis werkt dit goed, getuige het grote succes van de smartwatches; 49.8% van de Aziaten gebruikt al een smartwatch. 

Mensen zijn blij met de resultaten, worden gezonder, en/of vinden ze simpelweg mooi om te dragen. Echter, hebben we ons wel eens afgevraagd of er ook minder positieve kanten zijn, of er negatieve psychische impact is en of ze een risico vormen voor onze mentale gezondheid?

 

Meer weten is niet altijd beter

Wil je eigenlijk wel weten of je een hartritmestoornis hebt? Wil je weten wat je hartslag was toen je een hartaanval had en dat dit vereeuwigd wordt in de grafieken van die dag?

Kijkend naar de minder positieve kanten blijkt dat dit soort kennis pijnlijk, confronterend en ongewenst kan zijn. Bijvoorbeeld: “Ik wil niet weten wat mijn piek was, anders denk ik elke keer als mijn hartslag hoog is dat ik een aanval krijg”. Anders gezegd, gegevens die vroeger uitsluitend bij zorgprofessionals beschikbaar waren, zijn nu veel toegankelijker geworden. Dit kan leiden tot verkeerde conclusies en medische ongerustheid wanneer je als gewone burger die gegevens interpreteert.

 

Obsessie om doel te behalen

Doelen kunnen je motiveren om meer uit jezelf te halen, maar dit kan omslaan in een obsessie. 

Denk aan de situatie waarbij je gezellig met een vriend of vriendin uit eten gaat. In plaats van te genieten van het uitje en het gezelschap ben je in je hoofd continu bezig met de gestelde doelen. “Eigenlijk zou ik nu moeten bewegen” en “nu verlies ik mijn reeks van opeenvolgende dagen dat ik mijn doel haal”. Het doel wordt belangrijker gemaakt dan het moment. Gaat het hier dan nog wel om een gezondere levensstijl? 

 

Dwangmatig checken op nieuwe informatie

Smartwatches tonen standaard allerlei notificaties: om te melden dat je een nieuwe mail hebt, een nieuw Whatsappje en dat je moet bewegen terwijl je net een boterham eet. Omdat er mogelijk nieuwe informatie op je smartwatch te vinden is kan de neiging ontstaan om continu je smartwatch te checken. Er zijn zelfs situaties bekend waarin gebruikers een vibratie denken te voelen die er helemaal niet is of. Het zogenaamde Phantom Device Effect. 

Je kunt je hierbij afvragen of dit ten goede komt aan de mentale gezondheid en of de smartwatch niet een te grote rol in ons leven speelt. 

 

By design meer mentale rust

Zoals wel vaker gaat het om de juiste balans. Smartwatches willen een gezondere levensstijl stimuleren. Om dit te doen kunnen we mensen informeren, bewust maken van hun gedrag en stimuleren om gepersonaliseerde doelen te halen. Hoe zorgen we ervoor dat dit niet ten koste gaat van de mentale gezondheid? En hoe kan UX design hierbij helpen?

Kunnen we onze locatie gebruiken om meldingen te dempen? Denk aan de situatie in het restaurant. Of zouden we standaard helemaal geen notificaties moeten geven tenzij een gebruiker hier zelf voor kiest? Wat zou het effect zijn van een “Doe even rustig aan”-instelling zijn? Een instelling waarbij je “vakantie” krijgt en waarbij je doelen worden gepauzeerd. Moeten we als gebruiker de keuze krijgen om controle te krijgen over de gelogde gegevens. Letterlijk om de herinnering aan een hartaanval weg te schrappen. 

Als designers worden we ook uitgedaagd om na te denken over de minder positieve effecten van het ontwerp. De smartwatch heeft heel veel voordelen, maar ook een aantal minder sterke punten. Waarom wil je een smartwatch? Waarom hebben we deze functionaliteiten? Wat gaat er goed? Wat kan er beter? Hoe ziet het gebruik eruit over tijd? Door hier aandacht aan te besteden en het bedrijf hierop in te richten kunnen we waardevolle producten en diensten leveren aan de gebruikers.

Jelle Langeraap - Keen Health